Op deze plek stapelen de uitdagingen zich op, doordat meerdere vitale infrastructuren hier fysiek samenkomen. Jan Willem Spruit, technisch manager bij Rijkswaterstaat, vertelt over de bijzondere combinatie van technische uitdagingen op deze unieke locatie.
“De grootste uitdaging is de combinatie van de Betuweroute, de gasleidingen en de hoogspanningsverbinding. We hebben met alle drie tegelijkertijd rekening te houden, in het ontwerp én in de uitvoering.”
Bouwen tussen vitale netwerken
De pergola kruist de Betuweroute in een flauwe hoek, vlak voordat het spoor ondergronds gaat. Daardoor ontstaat een langgerekte constructie van zo’n 300 meter, zo lang als drie voetbalvelden.
Vanuit de lucht is de flauwe hoek waarmee de doorgetrokken A15 straks de Betuweroute kruist goed te zien.
Tegelijkertijd lopen er op deze locatie zware gastransportleidingen onder de grond en bevindt zich boven de grond een belangrijk hoogspanningstracé. Deze netwerken blijven continu in gebruik. Stilleggen of verleggen is geen optie. Spruijt: “Dat dwingt ons om vanaf het begin goede afspraken te maken samen met de betrokken partijen TenneT, ProRail en de Gasunie. Die samenwerking vormt de basis voor elke stap in het project.”
Continu meten, direct bijsturen
Om risico’s te beheersen, monitoren we de omgeving. Voor de Betuweroute gebeurt dat al zo’n vijf jaar continu. De metingen laten zien hoe het spoor en de tunnel zich gedragen zonder bouwactiviteiten.
Sinds de start van de werkzaamheden aan de A15 vergelijken we die referentiemetingen continu met de actuele situatie. We signaleren afwijkingen direct via automatische signalen. Bij een eerste signaal onderzoeken we de oorzaak. Dreigt er een overschrijding van de grenswaarden? Dan grijpen we meteen in en stoppen we zo nodig het werk.
Ook de gasleidingen staan onder permanente controle tijdens onze werkzaamheden. Op locatie zijn ze duidelijk gemarkeerd en fysiek afgeschermd. Komt het werk binnen vijf meter van een leiding, dan houdt de Gasunie bovendien voortdurend toezicht op de uitvoering.
Ontwerpen met de omgeving als randvoorwaarde
De complexe omgeving stuurt ook het ontwerp in hoge mate. Zo verlengen we de pergola bewust, zodat we niet alleen het spoor, maar ook de gasleidingen veilig overspannen. In feite rijdt het verkeer straks over een ‘verborgen brug’ boven deze leidingen.
Voor de fundering kiezen we nadrukkelijk voor trillingsarme technieken. Traditioneel heien zou te veel verstoring veroorzaken. Daarom boren we de funderingspalen, tot wel 25 meter diep, de grond in. Zo beperken we de impact op spoor, leidingen en omgeving tot een minimum.
Werken onder hoogspanning
De hoogspanningskabels boven het werkgebied zorgen voor extra beperkingen. Ze leggen strikte grenzen op aan de bouwhoogte. Daardoor is het onmogelijk om lange palen in één keer te plaatsen. We brengen ze daarom in delen aan en lassen ze ter plekke aan elkaar.
Daarnaast hebben we rekening te houden met het risico op stroomoverslag: elektrische lading die kan ontstaan door de hoogspanningskabels. Om risico’s te voorkomen, is bouwverkeer uitgerust met sleepkettingen als aarding. Ook al het materiaal in het werkgebied is geaard.
Om voldoende ruimte te creëren, zowel voor de bouwfase als voor de uiteindelijke situatie, zijn in 2016 diverse hoogspanningsmasten in het gebied zes meter verhoogd.
Strak plannen in een complexe omgeving
De nabijheid van het spoor vraagt om een nauwkeurige planning. In overleg met ProRail plannen we treinvrije periodes. Er rijden dan geen treinen over het spoor, omdat ProRail dan ook aan het werk is. Alleen binnen die periodes kunnen we bepaalde werkzaamheden veilig uitvoeren.
Volgens Spruijt draait het op deze bouwlocatie om goede afstemming. Zowel in het ontwerp als in de uitvoering houden we rekening met de vitale infrastructuur die in het gebied aanwezig is. Juist dat maakt de pergola technisch én organisatorisch uitdagend.
Onmisbare schakel in de A15
De pergola vormt het begin van een groter geheel. De constructie sluit aan op de aanbruggen en vervolgens op de hoofdoverspanning over het Pannerdensch Kanaal. Samen vormen ze één doorlopende constructie van ruim 2,5 kilometer.
Daarmee is de pergola een cruciale schakel in het doortrekken van de A15. Tegelijk laat dit project zien hoe Nederland omgaat met schaarse ruimte: door functies slim te combineren en techniek maximaal in te zetten.
Of zoals Spruijt het verwoordt: "Alles komt hier samen op één plek. Juist dat maakt de pergola zo complex om te realiseren."